تبلیغات
سایت تخصصی تلاوت قرآن - شهر من 4
 
سایت تخصصی تلاوت قرآن
" ان هذا القرآن یهدی للتی هی اقوم "
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مهندس حجت حقیقی
نظرسنجی
بازدید کننده گرامی ، شما مایلید بیشتر به ارائه ی اطلاعات کدام یک از موارد زیر در وبلاگ بپردازم؟




پنجشنبه 13 آذر 1393
با سلام خدمت دوستان عزیز و بازدیدکنندگان گرامی

در این سری جدید با لطف خداوند میخوام از آرامگاههای بزرگان تاریخ در اردبیل و بعضی آثار تاریخی این شهر براتون بنویسم، انشاا... که مورد توجه شما بازدیدکنندگان گرامی قرار بگیره... .

به توضیح این مطالب خواهم پرداخت :

1- سفال اردبیل در دوره مفرغ

2- آرامستانهای تاریخی

3- آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی

4- آرامگاه شیخ امین الدین جبرئیل

5- مسجد جمعه اردبیل

6- پیشینه نخستین کتابخانه در اردبیل

7- نخستین شهری که لوله کشی آب شد

لطفا به ادامه مطلب مراجعه کنید...
1- سفال اردبیل در دوره مفرغ :

بررسی باستان شناسان بر روی ۱۲ قلعه و گورستان قدیمی اردبیل که قدمت آنها به دوره عصر آهن می‌رسد سبب کشف سفال‌هایی شد که بیانگر تداوم فرهنگی از عصر مفرغ جدید تا دوره اشکانی است.این سفال از لحاظ طرح و نقش بسیار شبیه به هم بوده که به سفال نوع اردبیل درتاریخ معروف شده‌است.
 بر اساس آن می‌توان تداوم فرهنگی نقوش سبک اردبیل را نشان داد. چرا که سبک و فرم سفال‌ها در ملی دوران‌های مختلف تغییر چندانی نکرده‌است.

2- آرامستانهای تاریخی :

بررسی‌های انجام‌شده در چهار نوع گور تاریخی در منطقهٔ اردبیل، دوران عصر آهن I تا دوران عصر آهن III را به وضوح ترسیم می‌نماید.
تقریباً هیچ کدام از این گورها سالم نیستند و به‌نظر می‌رسد در گذشته‌های بسیار دور مورد تاراج قرار گرفته‌اند.
این نوع از گورستان‌ها را کورگان می‌نامند و در تمامی مناطق قفقاز و قفقاز جنوبی  پراکنده هستند و به لحاظ سازه و معماری به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. هرکدام دارای مشخصات خاصی هستند؛ ولی عملکرد تمام آن‌ها به یک گونه بوده‌است.
گورستان‌های بررسی‌شده بین اردبیل و مشگین شهر قرار گرفته‌اند.

3- آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی :

بقعة شیخ صفی كه از بناهای منحصربه‌ فرد در میان ساختمان‌های مذهبی است- شامل تعدادی از بناهای دوره‌های مختلف است كه نخستین بار شاه طهماسب آن‌ها را به‌صورت مجموعة واحدی درآورد. بعدها شاه عباس باعث افزودن بناهای مهم به این مجموعه و اصلاحاتی در آن گردید.
اهمیّت زیاد این اثر تاریخی به‌طور كلی در رابطه‌ای كه با سلسلة خاندان سلاطین صفویّه دارد جلوه‌گر می شود.
اسلاف شاهان صفویّه و همچنین شاه اسماعیل یکم سرسلسلة این خاندان در داخل این مجموعة تاریخی به خاك سپرده شده‌اند.
این مجموعه از نظر معماری اسلامی دارای اهمیّت فوق‌العاده است. هر یك از عمارات منفرد آن بی نظیر می باشد. این امر در مورد خود مقبره كمتر صادق است تا در مورد نمازخانة مقابل آن. ضلعی كه مقابل حیاط قرار گرفته مانند نمای كاخی ساخته شده است. طرح این بنا در هنر شرق بیگانه به نظر می رسد و بیشتر رنسانس را به خاطر می آورد. لیكن جزییات یعنی كاشیكاری، طرح‌ها، قاب، پنجره‌ها، مقرنسكاری ها، آجركاری ها كه با فاصله و بندهای وسیع‌تری انجام گرفته هنر خالص شرقی است.
بناهای متعلّق به بقعة شیخ صفی عبارتند از: درب ورودی و حیاط بزرگ- حیاط كوچك یا دالان روباز- صحن بقعه- مسجد جنّت‌سرا- حیاط مقابر- شهیدگاه- چلّه‌خانه. قسمت‌های اصلی بقعه عبارتند از: «رواق یا قندیل خانه- مقبرة شیخ صفی- مقبرة شاه اسماعیل صفوی- حرمخانه- چینی خانه». بقعة شیخ صفی الدّین از نظر كاشیكاری و تزیینات از زیباترین ابنیة تاریخی دورة صفوی محسوب می‌شود.
مجموعه بناهای مذهبی شیخ صفی یکی از شاهکارهای هنری و معماری دورۀ اسلامی ایران است که از لحاظ تزیینات کاشی کاری معرّق و کتیبه های زیبا در خور توجّه می باشد.
مناظر تزیینی مجموعۀ بناهای مذهبی شیخ صفی چه از داخل و چه از خارج شامل نقّاشی، گچ بری، قطارسازی و مقرنس کاری با رنگ طلایی می باشد که بسیار زیباست. این مجموعۀ مذهبی که بر فراز یک بنای متعلّق به عصر مغول ساخته شده است، به درستی معلوم نیست که در چه زمانی تکمیل و توسعه یافته است

4- آرامگاه شیخ امین الدین جبرئیل :

مقبرة شیخ امین‌الدین جبرییل از جمله بهترین نمونة مقابر گستردة معماری اسلامی ایران محسوب می‌شود كه سادگی و موزون بودن اجزای آن و سرانجام تزیین فوق‌العاده در سطوح داخلی این بنا، آن را در زُمرة شاهكارهای معماری دورة صفویه قرار داده است.

این مقبره یك بنایی است كه به طور نامساوی از دو قسمت تشكیل یافته، یك عمارت چهارگوش مركزی و یك مقصوره مانند پنج ضلعی در جلو. اضلاع این بنا كه بر روی شالودة سنگی قرار گرفته دارای تاق‌نماهای نوك تیزی است. برجی كه شبیه برج مقبره‌ای شیخ صفی است احتمالاً مربوط به قرن هشتم/چهاردهم م است كه شیخ صدرالدین موسی پسر دوم شیخ صفی آن را ساخته است، اما عمارتی كه بر روی شالودة اطراف بنای اصلی قرار گرفته، در زمان‌های بعد یعنی همزمان با بقعة شیخ صفی در اوایل قرن دهم/شانزدهم م بنا گردیده است.

این مقبره در وسط محوطة محصور وسیعی واقع شده و از قسمت‌های زیر تشكیل یافته است: حصار، حیاط بقعه، ایوان جلوبنا، رواق، بنای اصلی بقعه، حجرات و غرفه‌ها

5- مسجد جمعه اردبیل :

مسجد جمعه، كه تحت شمارة ۲۴۸ در تاریخ ۲۸ خرداد ماه سال ۱۳۱۵ جزو آثار ملّی به ثبت رسیده، در قسمت شمال شرقی اردبیل و بر فراز تپّه ای بلند و در میان گورستانی مرتفع، حدّ فاصل كوچه‌های عبدالله شاه و پیرشمس‌الدّین قرار گرفته است.
بر طبق روایاتی كه در محلّ وجود دارد، مسجد جمعه دقیقاً بر جای یك بنای پیش از اسلام برپاشده و چنین تصوّر می شود كه محلّ آن آتشگاهی بوده كه در صدر اسلام، همزمان با روی آوردن مردم به دین اسلام، به مسجد تبدیل شده است.

"این مسجد در شرق شهر و روی یك بلندی كوچك قرار دارد و جهت استفاده نمازگزاران به قسمت های كوچك تقسیم شده؛ بخش اصلی كه زیر گنبد قرار گرفته (گنبدخانه) به قدر كفایت بزرگ است و گرداگرد آن دیواره‌ای است كه رفته‌رفته به شكل ناقوس درآمده است. در جلوی مسجد نیز یك چشمه قرار دارد.

این بنا برای نخستین بار در قرن پنجم هجری قمری، احتمالاً بر روی ویرانه های یك بنای زمان ساسانی ساخته شده، و در آن زمان از یك شبستان گنبد دار مربّع و تالار تاق دار بلند مركّب بوده است. وقتی كه مغولان در سال ۱۲۱۷ میلادی شهر اردبیل را نابود كردند، به مسجد جمعه آسیب فراوان وارد آمد و گنبد آن در سال ۶۵۰ هجری قمری دوباره ساخته شد و در آن زمان بعضی قسمت های آن با گچ پوشیده و بندكشی كاذب و توپی روی آن نقش گردید. در اواسط قرن هشتم هجری قمری، شبستان گنبد سفیدكاری شده و محراب گچی ساخته شد و روی آن با نقّاشی تزیین گردید.

عناصری كه [در مسجد جمعه] از قرن هشتم [هجری قمری] وجود دارد، شامل پوشش گچی سختی است كه سطوح دیوار داخلی اتاق گنبد را پوشانیده و محراب مقرنس و تزیینات دیگر نقّاشی شده است. نمای تاق های گوشه ای و نغول مدوّر و تزیینات دیوارهای تحتانی تزیین شده و طرح های آن به رنگ نیلی است كه با الگو انداخته شده است. تزیینات مزبور شبیه تزیینات داخلی مقبرة اولجایتو و برج ابرقو است، ولی در مسجد جمعة اردبیل طرح ها دقیق تر و ظریف تر و محدود به نواحی معیّن است.

جمعه مسجد از نظر پلان در ردیف مساجد با تركیب چهار تاق و ایوان قرار می‌گیرد. این تركیب در قرون اولیه اسلامی به شكل چهار تاق بوده است كه در مسیر تكامل خویش به صورت كنونی در آمده است. در زمان سلجوقیان این تركیب چهار تاق در سمت عقب و ایوان در سمت جلو متداول و معمول شد. بدون تردید مساجد با تركیب چهار تاق و ایوان، كه در عصر اسلامی در معماری جای گرفتند ملهم از آتشكده‌های عصر ساسانی بوده‌اند.

6- پیشینه نخستین کتابخانه در اردبیل :

نخستین کتابخانه در اردبیل در قرن ۸ ق. به‌همت شیخ صدر الدین موسی، فرزند شیخ صفی الدین اردبیلی، در جوار آرامگاه پدرش جهت استفاده عموم ایجاد شد. پس از کتابخانه آستان قدس رضوی، کتابخانه اردبیل قدیم‌ترین و غنی‌ترین کتابخانه ایران به‌شمار میرفت .

شیخ صفی‌الدین اردبیلی به سال ۷۰۰ ق. جانشین شیخ زاهد گیلانی گردید و خانقاهی برای مریدانش ترتیب داد و کتابخانه‌ای نیز بنیان نهاد که پس از مرگ او، کتابخانه همچنان مجمع مریدان بود. مخصوصاً پس از تشکیل سلسله صفویه (۹۰۷ ق.)، به کتابخانه و آرامگاه شیخ توجه بیشتری شد به‌حدّی که شاه عباس اول صفوی (۹۹۶-۱۰۳۸ ق.) در سنه ۱۰۱۷ ق. کتاب‌های گرانبهایی به آنجا وقف کرد.

آدام اولئاریوس که به سال ۱۰۴۷ ق./ ۱۶۳۷ م. از این کتابخانه بازدید کرده، می‌نویسد که اکثر کتاب‌های خطی آنجا از نظر هنر و درونمایه در دنیا بی‌نظیرند... .

جیمز مویه انگلیسی این کتابخانه را به سال ۱۲۲۷ ق./ ۱۸۱۲ م. در حالی‌که کتاب‌ها بر روی هم انباشته شده بود، دیده‌است. در جنگ دوم ایران و روس (۱۲۴۱-۱۲۴۳ق.)، این کتابخانه به‌عنوان غنیمت جنگی نصیب روس ها گردید و تعداد ۱۱۴ نسخه از کتاب‌های نفیس و نادر آن به کتابخانه سن پترزبورگ روسیه منتقل گردید. در سال ۱۳۱۴ ش. تعداد کتاب‌های باقی‌مانده به‌دستور وزارت معارف به تهران انتقال یافت.

در سال ۱۳۲۸ ش. کتابخانه‌ای عمومی با نام «قرائت‌خانه عمومی» با ۹۰۰ جلد کتاب جهت استفاده عموم، به‌ویژه معلمان، به‌همت معاون رئیس فرهنگ اردبیل تأسیس شد. در سال ۱۳۴۶ با تشکیل کتابخانه عمومی اردبیل، مجموعه قرائت‌خانه عمومی به این کتابخانه منتقل گردید، که با نام «کتابخانه عمومی شماره یک»، قدیم‌ترین کتابخانه عمومی در مرکز استان اردبیل به‌شمار می‌رود.

از آن پس، کتابخانه‌های دیگری در شهرهای استان تأسیس شد، از جمله: کتابخانه خلخال (تأسیس ۱۳۴۴)، و کتابخانه شهر گیوی (۱۳۴۵) (۱: ۴۹، ۵۰). علاوه بر این، تعداد ۲ واحد کتابخانه وقفی در دهه ۱۳۴۰ در شهرستان اردبیل موجود بوده که مییتوان از کتابخانه سید حمزه (با مجموعه ۱۲۰۰ جلد) و کتابخانه حسین صدر (تأسیس ۱۳۴۲، با مجموعه ۵۸۸ جلد) یاد کرد.

تا نیمه دوم سال ۱۳۷۸، در استان اردبیل ۳۳ واحد کتابخانه عمومی (با مجموعه ۲۴۲۳۰۷ جلد، ۵۸۷۰ عضو، و ۶۵ کارمند) فعالیت داشته که از این تعداد، بخشی (با مجموعه ۵۵۸۳ جلد و ۹۹۳۲ عضو) وابسته به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی است.

همچنین، تعداد کتابخانه‌های مساجد استان در سال ۱۳۷۸، ۲۸ واحد بوده که با مجموعه‌ای در حدود ۳۰۰۰۰ جلد کتاب و ۳۷۶۰ عضو فعالیت داشته‌اند.

تا سال ۱۳۷۸، تعداد کتابخانه‌های کودکان و نوجوانان استان ۹ واحد (۷ واحد ثابت، ۱ واحد پستی، ۱ واحد سیّار) و مجموعه آن ۹۲۹۸۶ جلد و کارکنان آن ۱۷ نفر بوده‌است

7- نخستین شهری که لوله کشی آب شد :

اردبیل، اولین شهر ایران از لحاظ لوله کشی آب شرب می‌باشد. تاریخ این لوله کشی احتمالاً به دوره صفوی معطوف می‌گردد. بطوریکه آثار آن درحفاریهای صورت پذیرفته شده موجود می‌باشد

ادامه دارد...



نوع مطلب : اردبیل، 
برچسب ها : شهرمن،
لینک های مرتبط :
نظرات ()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی

سوره قرآن